Het valt mij op dat ouders steeds vaker een kind onterven. Voordat een ouder het notariskantoor binnenstapt om het kind bij testament te onterven, zijn er vaak slapeloze nachten en frustraties aan vooraf gegaan. Een kind onterven doe je niet zomaar.
Kind hoeft zich er niet bij neer te leggen.
Een onterfd kind heeft vijf jaar de tijd na het overlijden van de ouder om een beroep te doen op de legitieme portie. Dat is in principe een bedrag in geld ter waarde van de helft van wat het kind zou krijgen als het niet onterfd was.
Het berekenen van de legitieme portie is niet altijd eenvoudig. Je moet de waarde van de nalatenschap vaststellen en de in het verleden gedane schenkingen erbij tellen. Om die gegevens te achterhalen moet je de bankafschriften van jaren terug napluizen. Een tijdrovende klus, zeker als de bankafschriften moeilijk zijn te achterhalen. Nagegaan moet worden of de andere kinderen ook zijn bevoordeeld. Wie heeft de nieuwe keuken van je broer betaald of een kind heeft geld van de ouders geleend en daarvoor nooit rente hoeven te betalen. Hoe stel je de waarde van het bedrijf vast dat in de nalatenschap zit of het huis dat jaren geleden mogelijk "voor een prikkie" is verkocht aan één van de andere kinderen. Lastig, maar ook pijnlijk, want het onterfde kind moet soms procederen tegen zijn broers en zusters. Dit probeer ik te voorkomen door de kinderen samen om tafel te krijgen en door middel van een gesprek een goede oplossing te vinden
Niets melden over de onterving.
Een ouder kan in zijn testament bepalen dat het onterfde kind binnen bijvoorbeeld zes maanden zich moet uiten of hij al dan niet een beroep op de legitieme portie zal doen. De notaris moet in dat geval het onterfde kind opsporen en op de hoogte brengen van diens onterving.
Maar is er geen termijn genoemd, dan hoopt men vaak dat het onterfde er niet achter komt, maar vaak komt het kind er toch wel op enigerlei manier achter.
Voor de andere kinderen is het vaak spannend of de onterfde broer of zus zich zal melden binnen vijf jaar. Ik adviseer in dat geval een goed onderbouwde berekening te maken van de omvang van de legitieme portie en daarvoor gedurende de vijfjaarstermijn geld opzij te leggen.
Pijnlijk.
Soms is het voor het onterfde kind geen verrassing dat hij onterfd is, maar het komt ook voor dat het niet verwacht werd. Dan brengt de onterving onbegrip, pijn en onzekerheid bij het onterfde kind teweeg. Ook kan het voor de andere kinderen een complete verrassing zijn. Soms maak ik mee dat zij hun onterfde broer of zus toch mee laten doen bij de verdeling van de nalatenschap door daaruit een deel aan hem of haar te schenken. Dit kan weer hoge schenkbelasting (30-40%) betekenen, terwijl zij al 10-20% erfbelasting over hun erfdeel hebben moeten betalen.
Het staat een ouder vrij om een kind te onterven. De ouder is soms ernstig gekwetst en weet vaak niet waarom het kind hem niet meer wil zien. Mijn advies aan de ouder is om sowieso de redenen van de onterving goed op schrift te stellen. Bespreek de redenen indien mogelijk ook met de andere kinderen. Beter nog: probeer via de communicatie met het te onterven kind weer op gang te helpen. Wil het kind niet, dan heb jij er als ouder alles aan gedaan.
