Hoe voorkom je dat vader de erfenis van moeder opmaakt?

Het overlijden van een ouder brengt de nodige emotie met zich mee, niet alleen voor de langstlevende ouder, maar ook bij de kinderen. Behalve dit spelen bij de kinderen ook de nodige vragen rondom hun erfdeel. Een veelgehoorde zorg is, wat gebeurt er met onze erfenis als vader nog leeft? Kunnen wij als kinderen voorkomen dat vader de erfenis helemaal "opeet"?

Wat zegt de wet of het testament?

Doorgaans gaat al het bezit en het geld naar de langstlevende ouder. De kinderen krijgen een vordering op hem. Ik noem dit ook wel een "tegoedbon". De vordering wordt meestal pas opeisbaar bij overlijden van de langstlevende. De bedoeling van de wet is dat de achterblijvende partner in financieel opzicht ongestoord mag voortleven.

Kan vader alles opmaken?
Ja, in principe wel. Hij kan het geld uitgeven, de bezittingen verkopen (voor een te lage prijs?) en schenkingen doen.

Voor kinderen kan dit wrang voelen: hun erfenis bestaat op papier, maar kan in de praktijk verdwijnen.

En de wilsrechten dan?
Om de kinderen enige bescherming te bieden kent de wet wilsrechten. Deze geven kinderen de mogelijkheid om in bepaalde situaties goederen uit de nalatenschap van de overleden ouder veilig te stellen, zoals het ouderlijk huis of waardevolle familiebezittingen. Kinderen kunnen dan eisen dat zij eigenaar worden van deze goederen (ter waarde van hun erfdeel) terwijl vader er vaak nog gebruik van mag maken. Hij heeft het vruchtgebruik ervan.

Voordelen: je beschermt specifieke, emotioneel of financieel belangrijke bezittingen en je voorkomt dat deze spullen bijvoorbeeld via vader kunnen vererven naar zijn nieuwe partner.

Nadelen: je moet er juridisch wat voor doen. Op gewoon geld werken wilsrechten eigenlijk niet, want je voorkomt niet dat vader het geld uitgeeft. De wet regelt dat vader onder omstandigheden mag interen op het vermogen als hij dit nodig heeft voor zijn verzorging. Het kind krijgt de zaak waarop het wilsrecht is uitgeoefend doorgaans pas in handen als vader overlijdt.

In testamenten worden de wilsrechten meestal uitgesloten. De langstlevende ouder moet verzorgd door kunnen leven zonder hinder van de kinderen, is de gedachte. Niet onlogisch, wetende dat je als kind de erfenis eigenlijk moet zien als een gift die je uiteindelijk mag krijgen. Het betreft immers vermogen dat jouw ouders hebben opgebouwd. Zij mogen er dan ook levenslang van genieten.

Maar ik heb een legitieme portie, een minimum kindsdeel die kan ik toch opeisen?
Ja, maar de legitieme portie betreft de helft van je erfdeel volgens de wet. Je laat dan de helft zitten en je krijgt het meestal pas in geld uitgekeerd bij overlijden van vader.

Vader onder bewind?
In geval van verkwistend gedrag door bijvoorbeeld dementie zou je je langstlevende ouder onder bewind kunnen laten stellen. Dit om hem, maar ook je erfenis te beschermen. Het is wel een heftige maatregel en wordt aangevraagd bij de Kantonrechter. Vaak te verzachten door het opmaken van een levenstestament. Iets waartoe ouders steeds vaker overgaan.

Ga in gesprek!
Maak je je zorgen over verkwistend gedrag van je ouder, ga als kinderen met hem en met elkaar in gesprek. Mediation kan hier zeker bij helpen!