Ouders die hun kind willen helpen bij de aankoop van een eerste woning, kiezen steeds vaker voor een familielening. Zeker als de bank niet het volledige aankoopbedrag wil financieren, kan zo’n lening uitkomst bieden. Soms wordt de lening gecombineerd met jaarlijkse schenkingen. Dat kan aantrekkelijk lijken, maar de combinatie van lenen, rente betalen en schenken kan fiscale risico’s meebrengen.

Schenken en lenen tegelijk

Bij een zogenoemde schenk-leenconstructie leent de ouder geld aan het kind voor de aankoop van de eigen woning. Het kind betaalt rente en aflossing, terwijl de ouder periodiek een bedrag schenkt waarmee die lasten geheel of gedeeltelijk kunnen worden voldaan. Voor de bank kan een schriftelijke toezegging van zulke schenkingen aanleiding zijn om de leencapaciteit van het kind hoger vast te stellen.

Voor renteaftrek gelden een paar voorwaarden. Het kind moet de rente echt betalen en de lening volgens de afgesproken regels aflossen. De rente moet ook zakelijk zijn oftewel marktconform. Verder moet de lening worden opgegeven bij de aangifte inkomstenbelasting bij het kind. De ouder kan de lening beperkt in box 3 aftrekken. Nadere voorwaarden voor de familielening staan in de Handreiking familieleningen van de Belastingdienst.

De fiscus kijkt naar de bedoeling

In 2026 mogen ouders jaarlijks € 6.908 belastingvrij aan een kind schenken. Voor 2027 wordt een vrijstelling van € 7.088 verwacht. Over het meerdere is doorgaans 10 procent schenkbelasting verschuldigd. Toch betekent een belastingvrije schenking niet automatisch dat ook de renteaftrek veilig is.

De Belastingdienst kan de renteaftrek weigeren wanneer vanaf het begin vaststaat dat de rente met schenkingen van de ouder wordt betaald. De rente drukt dan feitelijk niet op het kind.

Hetzelfde risico kan ontstaan wanneer de ouder de verschuldigde rente later kwijtscheldt. Ook dan is de rente doorgaans niet meer aftrekbaar, omdat zij niet werkelijk op het kind drukt.

Een jaarlijkse schenking hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Als het kind de rente en aflossing zelf betaalt en vrij is om de schenking naar eigen inzicht te besteden, kan de rente in beginsel aftrekbaar blijven. Het wordt fiscaal kwetsbaar zodra vooraf is afgesproken dat de schenking wordt gebruikt om de rente te betalen.

Juist daar ontstaat een dilemma: de bank verlangt vaak zekerheid over toekomstige schenkingen, terwijl zo’n toezegging fiscaal het beeld kan oproepen dat de rente feitelijk niet op het kind drukt.

Een zorgvuldige afweging

Voor dit dilemma bestaat geen eenvoudige oplossing. Een toezegging over toekomstige schenkingen kan de financieringsmogelijkheden bij de bank vergroten, maar tegelijkertijd de hypotheekrenteaftrek verkregen van de ouder in gevaar brengen. Een familielening vraagt daarom om een zorgvuldige afweging van de bankvoorwaarden, belastingregels en schenkingen. Leg de lening schriftelijk vast, bij voorkeur in een notariële akte en met passende zekerheden, maar realiseer je dat een goede vastlegging het fiscale spanningsveld niet wegneemt. Denk bovendien aan de positie van andere kinderen: worden zij niet benadeeld en wat zijn later de erfrechtelijke gevolgen? Deskundig advies vooraf kan helpen om de risico’s en gevolgen zo goed mogelijk in beeld te brengen.