Net samen een huis gekocht maar nog even doorsparen voor het huwelijk? Mijn standaard advies is: maak een goed samenlevingscontract én breng, voordat jullie "ja" zeggen bij de ambtenaar van de burgerlijk stand, eerst even een bezoekje aan de notaris.

Eerst gaan samenwonen voelt voor velen alsof ze al een soort "voorhuwelijkse fase" ingaan: samen een huishouden runnen, een hypotheek afsluiten en gezamenlijk financiële keuzes maken voor de lange termijn. Maar wie uiteindelijk in een echtscheiding belandt, merkt dat de samenwoonjaren juridisch heel anders worden behandeld dan de huwelijkse periode. Dit kan tot complexe geschillen leiden, vooral over geld en de gezamenlijke woning.

Samenwonen: weinig wettelijke bescherming.
In tegenstelling tot een huwelijk kent samenwonen geen automatische wettelijke regeling. Zonder samenlevingscontract zijn partners zelf verantwoordelijk voor het vastleggen van afspraken over kosten, vermogen of eigendom. Veel koppels doen dit niet waardoor de periode vóór het huwelijk later tot conflicten kan leiden.

Toch kan de samenwoonperiode indirect een rol spelen tijdens een echtscheiding. Zeker wanneer tijdens het samenwonen vermogen is opgebouwd of investeringen zijn gedaan die doorwerken in de huwelijkse periode.

Invloed van de samenwoonperiode.
Hoewel juridische regels pas gelden vanaf het huwelijk, kijken rechters bij conflicten vaak naar wat partners in de samenwoonperiode hebben ingebracht of onderling hebben afgesproken bijvoorbeeld:
* als er grote investeringen zijn gedaan, zoals verbouwingen of aflossingen op de hypotheek;
* het vermogen van beiden is vermengd indien spaargeld van een partner is gebruikt voor de aankoop van een gezamenlijk huis;
* er zijn ongelijke bijdragen geleverd zonder dat daarover afspraken zijn gemaakt.
Dit kan leiden tot discussies over vergoedingsrechten: wie krijgt hoeveel terug van wat hij of zij vóór het huwelijk in de gezamenlijk financiële huishouding heeft gestoken? Heeft men nog wel een vordering op elkaar als de betaling bijvoorbeeld meer dan vijf jaar geleden is gedaan? Deze vordering is doorgaans verjaard!

Het gezamenlijk huis: het grootste conflictpunt.
Als de woning vóór het huwelijk samen is gekocht, zien we vaak dat dit het belangrijkste discussiepunt is bij een scheiding. De eigendomsverhouding, meestal fiftyfifty, ligt vast in de akte van levering en verandert niet automatisch wanneer partners trouwen. Als één partner meer heeft geïnvesteerd in de aankoop of verbouwing, kan dit tot ingewikkelde berekeningen en geschillen leiden bij een echtscheiding. Ook de hypotheek speelt mee: wie heeft welk deel betaald, hoe zijn de aflossingen of verbeteringen gefinancierd?

Aflossingen die vóór het huwelijk zijn gedaan, vallen buiten de huwelijksgemeenschap, terwijl aflossingen tijdens het huwelijk uit ieders inkomen wél onder de huwelijkswet vallen. Dat maakt de grens tussen "voor" en "na" trouwen juridisch nogal relevant.

Advies aan stellen die al samenwonen en willen trouwen.

* Leg afspraken vast in een goed notarieel samenlevingscontract en daarna in huwelijksvoorwaarden.
* Check de eigendomsverhouding van de woning en eventuele privé-inbreng.
* Documenteer investeringen en bijdragen. Maak hiervan een vaststellingsovereenkomst.
* Raadpleeg een notaris voordat het huwelijk wordt gesloten.

Conclusie.

De samenwoonperiode telt juridisch niet als huwelijk maar heeft wel degelijk invloed op de afwikkeling van een echtscheiding vooral rond de woning en de financiële bijdragen. Wie trouwt na jarenlang te hebben samengewoond, doet er goed aan eerst stil te staan bij de juridische en financiële gevolgen van het verleden, om later kostbare conflicten te voorkomen. Wees lief voor elkaar en ook voor jezelf!