In de LC stond vorige week een heel treffend artikel "Een erfenis kan een familie kapotmaken. Hoe voorkom je dat?" Een steengoed artikel en mij als notaris uit het hart gegrepen.
Het komt het erop neer dat het maken van een goed testament veel conflicten kan voorkomen. Maar dat ook een open gesprek helpt om valse verwachtingen weg te nemen. Nu ben ik een groot voorstander van openheid binnen de familie, maar het is de vraag of het verstandig is om altijd alles te vertellen over wat je in je testament hebt geregeld.
Wanneer wel en wanneer niet.
Ik noem een paar situaties:
1. Stel, één van je kinderen heeft het contact met jou verbroken en ook je kleinkinderen mag je niet meer zien. Bijzonder pijnlijk. Je weet niet waarom het contact werd verbroken. Om het uit je systeem te krijgen wil je het kind maar onterven. Dat geeft je rust. Wat doet dit met het onterfde kind en met de andere kinderen die nog wel contact hebben met het onterfde kind? Moeten dan de kleinkinderen, die je niet eens meer kent, in zijn plaats erven? Je kan een kind onterven, maar het kind hoeft dit niet te accepteren. Tot vijf jaar na jouw overlijden kan het kind een beroep doen op de legitieme portie. Dit is de helft van het erfdeel dat het kind anders zou hebben gekregen en wordt hem in geld uitgekeerd. Het vaststellen van de legitieme portie is vaak niet eenvoudig en kan onbedoeld tot grote ruzies leiden.
2. Stel, je eerste man is overleden. De erfdelen van de kinderen zijn toen helaas niet vastgesteld. Om dit later nog te moeten doen is altijd lastig. Maar jij moet verder met je leven en hebt een nieuwe liefde gevonden. Voor jouw gevoel moet je tweede man na jouw overlijden gewoon kunnen doorleven met het volledige vermogen dat er is. In jouw testament leg je dit ook zo vast. Maar bij jouw overlijden moeten hun vaderlijke erfdelen aan je kinderen worden uitgekeerd. Hoe moet het dan als de waarde van hun erfdelen in feite in jouw huis zit? Dan moet je tweede man, om de kinderen hun erfdeel te kunnen uitkeren, het huis verkopen en wordt hij dakloos! Is het verstandig om jouw kinderen vooraf te betrekken bij dit probleem?
3. Stel, je benoemt je oudste kind tot executeur. Hij is degene die de erfenis moet afwikkelen. Het liefst had je de jongste van je kinderen benoemd, omdat deze de erfenis echt het beste kan afwikkelen. Maar omwille van de lieve vrede benoem je je oudste, want je denkt daarmee problemen te voorkomen. Maar is dit echt zo?
Zo maar drie voorbeelden. Maar er zijn er zoveel meer.
Het antwoord op de vraag of het verstandig is om je kinderen te betrekken bij jouw wilsbeschikkingen in een testament hangt af van de situatie en van de verhoudingen binnen je gezin. Als notaris-mediator bespreek ik dit soort dingen uitgebreid met de ouders. Eerst met hen onder vier ogen en vervolgens eventueel met de kinderen erbij. Maar dat laatste gebeurt niet altijd, want dit kan soms een bom onder de onderlinge verhoudingen leggen terwijl jij als ouder nog leeft. En dat wil je niet.
